Piona brązowoskrzydła – niezwykły ptak Ameryki Południowej
Piona brązowoskrzydła (Pionus chalcopterus) to gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny papugowatych, który występuje w północno-zachodniej Ameryce Południowej. Opisany po raz pierwszy przez brytyjskiego zoologa Louisa Frasera w 1841 roku, gatunek ten nie jest zagrożony wyginięciem i rzadko spotykany w hodowlach. W artykule przyjrzymy się bliżej taksonomii, morfologii, zasięgowi występowania, ekologicznym zachowaniom, lęgami oraz statusowi ochrony tego ciekawego ptaka.
Taksonomia piony brązowoskrzydłej
Piona brązowoskrzydła została po raz pierwszy opisana przez Louisa Frasera w 1841 roku na łamach „Proceedings of the Zoological Society of London”. Holotyp pochodził z Bogoty, a nowemu gatunkowi nadano pierwotnie nazwę Psittacus chalcopterus. Obecnie, zgodnie z klasyfikacją Międzynarodowego Komitetu Ornitologicznego, piona brązowoskrzydła znajduje się w rodzaju Pionus i uznawana jest za gatunek monotypowy. Niektórzy badacze sugerują wyróżnienie dwóch podgatunków, jednak różnice między nimi są na tyle niewielkie, że nie wszyscy ornitolodzy zgadzają się co do ich klasyfikacji.
Morfologia piony brązowoskrzydłej
Piona brązowoskrzydła to ptak o długości ciała wynoszącej około 28–29 cm i masie około 210 g. Charakteryzuje się krępą posturą oraz krótkim ogonem. Upierzenie ptaka jest głównie ciemne z wyraźnymi cechami diagnostycznymi. Na gardle zauważalna jest jasna plama, a pokrywy podogonowe mają intensywny czerwony kolor. Różowawa pierś oraz jasny dziób dodają mu atrakcyjności. Ciało pokryte jest przeważnie kobaltowoniebieskim upierzeniem, a pokrywy podskrzydłowe przybierają głęboki odcień ultramaryny. Grzbiet i spód ciała są brązowozielone z domieszką brązu.
W porównaniu do innych gatunków pionów, takich jak piony brunatne (Pionus fuscus), piona brązowoskrzydła wyróżnia się bardziej intensywnymi kolorami oraz innym ubarwieniem grzbietu i spodu ciała. Sterówki mają ciemnokobaltowy kolor, a zewnętrzne pióra są czerwone u nasady, co sprawia, że ptak jest łatwiejszy do rozpoznania. Dodatkowo jego dziób jest jasny, woskówka szara, a tęczówka ciemnobrązowa.
Zasięg występowania i siedlisko
Piony brązowoskrzydłe zamieszkują Andy od zachodniej Wenezueli przez Kolumbię i Ekwador aż po północno-zachodnie Peru. BirdLife International szacuje zasięg ich występowania na około 598 tysięcy km². Ich środowiskiem życia są wilgotne wyżynne oraz górskie lasy, a na zachodnich stokach Peru także suche formacje roślinne z drzewami zrzucającymi liście. Ptaki te można spotkać na skrajach lasów oraz w przecinkach drzewnych.
Piony brązowoskrzydłe wykazują dużą elastyczność w wyborze siedlisk – od poziomu morza (w zachodnim Ekwadorze) do wysokości 2800 m n.p.m., chociaż najczęściej obserwowane są pomiędzy 1400 a 2400 m n.p.m. Ich nomadyczny tryb życia sprawia, że przemieszczają się w poszukiwaniu pożywienia, jednak informacje na temat tych migracji pozostają słabo udokumentowane.
Ekologia i zachowanie
Piony brązowoskrzydłe prowadzą życie społeczne i zazwyczaj obserwuje się je w parach lub małych grupach liczących od 4 do 10 osobników. Ptaki te żywią się głównie owocami rosnącymi w koronach drzew. Zauważono je żerujące na owocach Guazuma ulmifolia, bananowcach (Musa) oraz figowcach (Ficus). Ich dieta wykazuje dużą zależność od dostępności pokarmu w środowisku naturalnym.
Ich zachowanie charakteryzuje się aktywnością zarówno w ciągu dnia, jak i wieczorem. Piony te często wydają radosne dźwięki podczas żerowania czy komunikacji ze swoimi towarzyszami. Mimo że są towarzyskie, potrafią również być skryte i ostrożne wobec potencjalnych zagrożeń ze strony drapieżników.
Lęgi i rozmnażanie
Okres lęgowy piony brązowoskrzydłej trwa głównie od marca do maja w Kolumbii. Ptaki te gniazdują w dziuplach drzew, co zapewnia im odpowiednią ochronę dla młodych. W niewoli zniesienie jaj zazwyczaj wynosi od 2 do 4 jaj, a inkubacja trwa średnio około 27 dni. Młode ptaki stają się całkowicie opierzone po około 9 tygodniach życia.
Podczas wychowywania młodych rodzice przejawiają troskliwą opiekę nad potomstwem, co zwiększa szanse na przetrwanie młodych ptaków w naturalnym środowisku.
Status ochrony i zagrożenia
Zgodnie z klasyfikacją IUCN piona brązowoskrzydła uznawana jest za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Mimo stabilnego statusu liczebności populacji trend ten wykazuje tendencję spadkową z powodu niszczenia naturalnych siedlisk przez działalność człowieka.
BirdLife International wskazuje na istniejące ostoi ptaków IBA (Important Bird Areas), gdzie można spotkać te pap
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).